Palangue: Its people and culture

Ang Palangue

Sa kasalukuyan, nahahati ang Palangue sa dalawang baranggay. Una ang Palangue Central bilang isang baryo, at pinagsama ang Palangue 2 at 3 bilang isa pa ring baryo. Ayon sa ilang tala mula sa pamahalaang lokal ng Naic, may kabuuang 2,044 ektarya ang lawak ng buong Palangue–131 ektarya ang Central at 1,913 ektarya naman ang 2-3. Nasa layong 5 kilometro ang Central mula kabayanan ng Naic, at pinakamalayong baryong Naic mula kabayanan naman ang 2-3 sa sukat na 6 kilometro. Sa pinakahuling istatistikang hawak ng Naic Cavite Online (NCO), sensus noong 2000, may kabuuang populasyong 2,804 ang Central, habang 2,843 naman ang sa 2-3.

Ang karakol sa Palangue nang ipagdiwang ang kanilang "Pistang Plato" noong 2008.

Ang karakol sa Palangue nang ipagdiwang ang kanilang “Pistang Plato” noong 2008.

Ayon pa sa dokumentong mula sa pamahalaang lokal (2002), may natatanging patubig sa timog-silangang yaon ng Naic. Sa listahan, may 755 na kabahayang nadadaluyan ng tubig mula sa Naic Water Utilities Cooperative. Ang tubig ay dumadaloy sa mga baryo gaya ng Halang, San Roque, Malainen Bago at Calubcob. Nagmumula ang tubig mula sa isinaayos na mga bukal sa Palangue Central, 2 at 3. Gravity ang nagpapadaloy sa tubig mula mataas na Palangue pababa sa una nang naturang mga baranggay. Hindi minemetruhan ang linya ng tubig, at bawat kabahayang may koneksyon nito ay nagbabayad lamang ng 40 piso kada buwan.

Sa ilang ulit na pagmamasid at pagsubaybay sa Palangue, masasabi ng NCO na ilan sa mga pangunahing kabuhayan sa baryo ay pagsasaka. Malawak ang lupain sa Palangue para sa pagtatanim ng palay, mga prutas at gulay. Marami rin ang nag-uuling at gumagawa ng gatong roon. Samantala, hindi nawawala ang mga nagtatrabaho sa EPZA, at marami rin ang mga propesyunal. May mga taga-Palangue ring ngayon ay naghahanap-buhay sa ibang bansa.

Kasaysayan ng Palangue

Sa mga aklat na nasuri ng NCO, may iba-ibang pagbaybay sa ngalan ng Palangue. Sa bagong aklat-Naic, tinawag itong Pulanggi, habang ang may mayamang datos ukol sa pagsisimula nito, ang aklat na “La Historica Cavite” ni Gervacio Pangilinan, inilista ito bilang Polangui.

Ayon kay Pangilinan, itinatag ang Palangue bilang baryo noong 1887. Bagaman walang malinaw na pakahulugan sa pangalan ng baryo, ipinagpapalagay na kinuha ito sa anyong tubig na naroroon, ang “Ilat ng Polangui.” Sinasabing unang nanirahan sa Palangue sina Leon Aquino, Prudencio Miguelino, asawa ni Prudencio na si Cirila Marges, Eustaquio Lasana, Fabian Maluto, at asawa ni Fabian na si Damasa.

Ilang taga-Palangue.

Ilang taga-Palangue.

Sa aklat na “Ilang Talata Tungkol sa Paghihimagsik 1896-97″ ni Carlos Ronquillo, isinalaysay ang kauna-unahang labanang naganap sa Naic noong panahon ng rebolusyon. Sa nasabing labanan, nasalantang maigi ang mga Kastila.

Abril 1897, sa paniniwala ng mga Kastila, wala nang suliranin upang muling kubkubin ang Naic na hawak ng mga rebolusyunaryo. Kaya naman, nilusob nila ang Naic mula sa baryo ng Palangue. Sa pagsalugsog ng mga Kastila sa kaparangan ng Palangue, dahil sadyang walang pangambang iniisip ay hindi na nila inagam kung ano pa ang pwedeng mangyari. Ang may 15 barilan at 30 gulukan na tumatanod noon sa Palangue ay kaagad na ipinagtanggol ang bayan. Matapos ang isa at kalahating oras ng madugong labanan, nagsipag-urungan ang mga Kastila.

Bago ang labanan, inilahad naman ni Telesforo Canseco sa mahaba niyang liham na Palangue at Malainin ang pinagtaguan ng taong-bayan nang unti-unti nang nakukubkob ng mga Kastila ang mga karatig-bayan ng Naic, Pebrero 1897.

Tunghayan ang marami pang larawang kuha sa Palangue.

Pistang Plato

Disyembre 28 ang fiestang opisyal na kinikilala ng simbahan para sa Palangue, patron ang Sagrada Familia. Payak ang kadalasang pagdiriwang ng baryo tuwing Disyembre. Kalimitan ay sa pamamagitan ng prusisyon kung gabi, at sa ilang bahagi ng Palangue ay nagkaroon din ng pagkakarakol kung araw.

Ilang imahen sa kapilya sa Palangue.

Ilang imahen sa kapilya sa Palangue.

Samantala, kapuna-punang tuwing unang Linggo ng Marso, saka naman nagsisipaghanda ang mga taga-Palangue para sa tinatawag nilang “pistang plato.” Hindi fiesta ng kapilya, subalit masigla ang baryo–sa iba’t ibang bahagi ng Palangue ay may mga palaro gaya ng batak (color game), pabunot ng mga sisiw at ibon, at maraming paninda; paroo’t parito ang mga taong nagmumula hindi lamang sa iba’t ibang baryo ng Naic, kundi sa iba’t ibang bayan; kabi-kabila ang kainan, inuman, kantahan sa videoke, kwentuhan at kasiyahan; may karakol sa kahabaan ng baryo; at may programa kinagabihan.

Ayon sa ilang parokyano at matatanda ng Palangue na nakapanayam ng NCO, maraming taon na ang nakalilipas ay katapusan ng Mayo ipinagdiriwang ang fiesta ng Palangue, para sa patron San Isidro Labrador. May isa umanong taga-Palangue noon na nakabili ng imahe ng Sagrada Familia na inilagak sa bagong tayo naman nilang kapilya–yari ang simbahan sa kogon, kawayan, kahoy. Mula noon, nagsilbing patron naman ng baryo ang Sagrada Familia.

Minsang unang linggo ng Marso, nagkaroon umano ng isang napakasaganang ani sa Palangue. Noon ay napuno ang mga kamalig o imbakan ng mga inaning palay. Dahil dito, labis na nagdiwang ang mga taga-baryo at nang sumunod na taon ay inilipat na sa unang Linggo ng Marso ang pagdiriwang ng fiesta sa Palangue. Ito ay tanda ng paggunita sa masagang ani na kanilang natamo.

Dahil sa layo ng Palangue sa Parokya ng Naic, madalang umanong nararating ng kura ang baryo. Sanhi ito upang hindi ganap na magabayan ang mga taga-baryo gaya na lamang sa pagdiriwang ng kapistahan. Sa pagkakaroon ng noon ay quasi parish, ngayon ay Parokya na ng San Isidro sa San Roque, higit na napalapit ang mga taga-Palangue at napaigting ang pagsubaybay ng simbahan sa mga parokyano ng baryo. Kaugnay nito, saka lamang napagtibay at naipaalam sa mga taga-Palangue na Disyembre 28 ang kinikilalang fiesta para sa Sagrada Familia. Hindi lalayo sa isang dekada mula nang pasimulan ang Disyembre 28 bilang fiesta sa Palangue.

Samantala, dahil sa kinasanayan na ng mga taga-Palangue na maghanda tuwing Marso, magpasahanggang ngayon ay nagpapatuloy ang paghahanda ng mga taga-roon. Dahil sa alam ng mga taga-Palangue na hindi na kinikilala ng simbahan ang kanilang fiesta kung Marso, ang paghahanda nila kung ganitong panahon ay tinawag na lamang pistang plato o katumbas ng pista dahil sa masaganang kainang kinasanayan.

Sa pagpulso ng NCO sa Palangue, masasabing naguguluhan pa rin ang ilan. Maraming bisita na nasanay ng Marso ang naniniwala pa ring fiestang opisyal ng Palangue kapag Marso. Maraming bahayan ang patuloy pa ring ipinauunawa sa mga nasanay nilang bisita na Disyembre na ang kanilang fiesta. May ilan pang nagsabing sa mga susunod na panahon, Disyembre na lamang pupunta. Gayunman, hindi magawa ng ilang tuluyang itigil ang paghahanda kung Marso dahil sa nahihiya umano sila o naalangan umano sila na hindi sila maghahanda sa gitna ng masiglang “pistang platong” nagaganap.

Sa kabila ng lahat ng ito, patuloy ang Parokya sa pagpapaunawa sa mga parokyanong hindi sa handaan nasusukat ang diwa ng fiesta, kundi higit sa panalangin at pagkilala sa patron ng kanilang kapilya.

Ang sitwasyon ng Palangue ay pinagdaanan na rin umano ng Calubcob. Dati rati ay sabay-sabay na nagdiriwang ang mga taga-Palangue at Calubcob ng kanilang fiesta tuwing unang Linggo ng Marso. Nang mapagtibay ang fiesta ng Calubcob tuwing sa ikatlong Linggo ng Marso, hindi nagkasundo ang simbahan at pamahalaang pambaranggay ng Calubcob. Nais magdiwang ng baranggay tuwing unang Linggo, habang ayaw naman ng simbahang ipalabas ang imahe ng patron nito. Umabot sa Munisipyo ang kaso at nanalo ang Simbahan. Noon din ay mabilis na tumalima ang Calubcob sa itinuturing na nilang fiesta opisyal–ikatlong Linggo ng Marso.

Ilang taga-Palangue.

Ilang taga-Palangue.

Taliwas sa Calubcob, kung hindi panglagian, masasabing matatagalan pa bago mabura ang kultura ng fiesta sa Palangue tuwing unang Linggo ng Marso. Sa katunayan, pinagtibay pa ng pamahalaang pambaranggay ng Palangue 2-3 ang unang Linggo ng Marso bilang “Araw ng Palangue 2-3.” Nitong ika-2 ng Marso 2008, gabi nang nagkaroon ng palma, higante (fireworks) at palatuntunan sa nasabing Palangue. Sa 2-3 din isinagawa ang karakol na nilahukan ng ilang taga-roon. Sa Central, bagaman hindi kasingdami ng sa 2-3 ang mga palatuntunan, masigla pa rin naman ang mga tao sa iba pang nabanggit nang kasiyahan.

Atty. Erwin Cuartero takes council post vacated by Dra. Eva Arenas

Sina Atty. Erwin Cuartero (left) at Dra. Eva Arenas (right), mga larawang mula sa Naic Cavite Online Archive.

Sina Atty. Erwin Cuartero (left) at Dra. Eva Arenas (right), mga larawang mula sa Naic Cavite Online Archive.

Pebrero 22, 2014 (Sabado). Nag-resign sa pagka-konsehal si Dra. Eva Arenas at nanumpa naman bilang kanyang kapalit si Atty. Erwin Cuartero.

Sa unang dalawang linggo ng Pebrero ay kumalat ang balita hinggil sa pagbibitiw ng doktora bilang konsehal ng bayan. Personal di umano ang dahilan ng konsehala kung kaya isinumite niya ang kanyang “irrevocable resignation.” Matatandaang pangalawa si Dra. Arenas sa mga konsehal na may pinakamalaking boto noong halalan sa bilang na 20,885.

Mabilis namang kumalat sa lokal na mga pulitiko ang tungkol sa naturang pagbibitiw. Kani-kanya at halos kabi-kabila ang pahayag ng ilang pulitiko na nais nilang humalili sa naiwang pwesto sa Sangguniang Bayan. Karamihan sa mga nagpahayag ng interes upang maupo bilang konsehal ang ilan sa mga natalo nitong huling halalan. Ilan sa kanila ay mula sa partidong Magdalo, habang ang ilan naman ay mula sa pinagmulang partido ni Dra. Arenas, ang Liberal.

Samantala, naging katanungan para sa marami ang panunumpa ni Atty. Erwin Cuartero bilang bagong konsehal ng Naic. Ilang araw pa lamang ang nakalilipas nang manumpa kay Gov. Juanito Victor Remulla Jr. si Atty. Cuartero.

Binigyang linaw ni Atty. Edwina Mendoza, Municipal Chairman ng Liberal Party, ang ukol sa pagka-konsehal ni Atty. Cuartero. Sa panayam ng Naic Cavite Online, sinabi ni Atty. Mendoza na ayon sa batas, ang naiwang pwesto ng isang nag-resign na konsehal ay kinakailangang punan ng isang mula sa pinagmulang partido ng umalis. Bagaman may ilang interesado umano sa kanilang partido na humalili kay Dra. Arenas, hindi naman umano pinahihintulutan ng batas na maitalaga ang isang natalo sa halalan habang hindi pa nakalilipas ang isang taon. Pangunahin umanong nagpahayag ng interes sa kanilang partido, upang maging konsehal, ay isa sa mga natalo noong huling halalan. Mayo 2013 nang maganap ang eleksyon.

Gayong hindi umano mahahayaan ng Liberal na manatiling bakante at kulang ang kanilang bilang sa konseho, bilang “pagmamahal at pagmamalasakit sa bayan,” kinailangan na nilang punan ang iniwan ni Dra. Arenas. Sa ganitong sitwasyon, sa bisa umano ng mga batas na nagbibigay karapatan, itinalaga ni Atty. Mendoza si Atty. Cuartero bilang kapalit. Pangunahin umanong naging batayan sa pagpili ang pagiging abogado ni Atty. Cuartero. Matatandaang nagsilbing administrador ni Atty. Mendoza si Atty. Cuartero sa huling panunungkulan ng una bilang mayor ng Naic. Si Atty. Cuartero ay manugang din ni Atty. Mendoza sa kanyang anak na hukom, Atty. Hilda Mendoza-Cuartero.

Bukod kay Atty. Cuartero, nangakaupo ngayon bilang mga konsehal mula sa Liberal sina Anita Carta, Joy Paras, Napoleon Nazareno V at Ptr. Maximo Dagasdas. Mula naman sa Magdalo sina Cesar Ryan Nazareno, Sofia Motas, Dr. Rodolfo Villar, at ABC President Cesar Loyola Jr. Magdalo rin si Vice Mayor Rodrigo Castillo na siyang may huling desisyon sakaling maging patas o tie ang boto sa konseho.

INC members from Naic join world record-breaking charity walk

Pebrero 19, 2014 (Biyernes). Kaisa ang mga Naicqueñong kaanib ng Iglesia ni Cristo (INC) sa pagtatala ng dalawang Guinness world records.

1521919_732041680139183_1332609007_n

Pa-hatinggabi pa lamang ng Pebrero 14, isang araw bago ang gawaing tinawag na “Worldwide Walk,” nagsimula nang magtungo sa Maynila ang napakaraming taga-Naic upang makiisa. Ang gawain ay tugon umano ng Iglesia upang makatulong sa mga kapatid at kababayang sinalanta ng super bagyong Yolanda noong Nobyembre.

Sa balitaan nitong nakalipas na mga araw, sinasabing nalampasan ng “Worldwide Walk” ng INC ang dalawang Guinnes World Records. Nalampasan ng INC ang record ng Canada para sa “Largest Charity Walk in 24 Hours (Multiple Venues),” at ang Singapore para sa “Largest Charity Walk in a Single Venue.”

Ayon sa panayam ng Naic Cavite Online (NCO) sa isang kaanib ng INC na taga-Naic, masaya umano siya at ang kanyang pamilya sa pakikiisa sa Worldwide Walk. Ang pakikiisa umano nila sa gawain ay pagtugon sa Iglesia at sa Diyos. Masaya umano silang nakatulong sa mga kapatid at kababayan. Sa gawain din umano nila higit na natunghayan kung gaano ang pagkakaisa ng napakaraming kaanib ng INC sa buong mundo.

Sa talaan ng NCO, matutunghayang may walong lokal ang INC sa Naic. Ito ay ang mga lokal ng Naic, Malainen, Halang, Palangue, Labac, Munting Mapino, Muzon, at Bancaan. Taong 1926, ipinadala ni Ka Felix Manalo sa Naic si Ka Norberto Cruz upang ganap na mapasimulan ang INC sa bayan.

Naicqueños renew their vows on Valentine’s day

Pebrero 14, 2014 (Biyernes). Ilang pares ng mga mag-asawa ang sumariwa sa kanilang sumpaan sa altar ngayong Valentine’s Day. Kaugnay nito, pulang-pula rin ang mga suot at gayak ng maraming tao at establisyamento sa Naic.

Ang compoung ng Hall of Justice sa Naic na tinatawag din ng iba bilang "ABC Hall" at "Lovers' Park."

Ang compound ng Hall of Justice sa Naic na tinatawag din ng iba bilang “ABC Hall” at “Lovers’ Park.”

Tampok ngayong araw ang renewal of vows ng maraming mag-asawa sa Parokya ng San Isidro Labrador. Maituturing na napuno ng pag-ibig ang simbahan sa San Roque mula sa mga ikinasal.

Sa ibang bahagi ng Naic, karaniwan nang matutunghayan ang mga may bitbit ng bulaklak mula at para sa kani-kanyang minamahal. Bukod sa mga bulaklak, kabi-kabila ang nagtitinda ngayon ng mga lobo, stuffed toy at mga pang-regalo. Karaniwan ito hindi lamang sa mga flower shop kundi maging sa mga parlor at mga ordinaryong tindahan. Naging mabenta rin ang mga cakes, chocolates at cupcakes.

Namahagi ng tsokolate sa mga kawani ng pamahalaang lokal. Samantala, nagkaroon ng Valentine’s Day party ang ilang nasa elementarya.Sinulit naman ng ilang magkasintahan ang araw upang mag-date sa ilang kainan sa Naic; at ang ilan ay dumayo pa sa mga malalapit na malls.

Ang natutunghayang larawan ay ang compound ng “ABC Hall” o kilala rin bilang Lovers’ Park. Gaya sa ibang araw, matutunghayan ngayon ang ilang mga magkasintahang nangakatigil at nakaupo roon.

Bumaha rin ng samu’t saring posts tungkol sa Valentine’s Day sa Facebook account ng mga taga-Naic. Inilaan hindi lamang sa mga asawa o kasintahan ng ilan ang araw, kundi maging sa ilang kaibigan, kapamilya at magulang.

Thousands of Naicqueños benefit from FAPI medical mission

Pebrero 7, 2014 (Biyernes). Humigit-kumulang 2000 mga taga-Naic ang nabigyan ng libreng atensyong medikal mula sa isang misyong pinangunahan ng Foundation for Aid to the Philippines, Inc. o FAPI.

Ilang tagpo sa medical mission na isinagawa ng FAPI sa Naic. Mula ang mga larawan sa Facebook fanpage ni Mayor Junio Dualan.

Sa loob ng limang araw, mula noong Lunes, nagsagawa ng medical mission sa poblasyon ang mga doktor na kasapi ng FAPI. Karamihan sa mga doktor ay balikbayan at mga banyaga. May ilang doktor ding tubong Naic.

Bago ang medical mission, namahagi na ng tiket o stub sa mga nangangailangang taga-Naic. Ang naturang tiket ang ginamit ng mga pasyente upang makakuha ng atensyong medikal. Anim na baranggay bawat araw ang itinakda para sa medical mission. Matutunghayan ang iskedyul na inilabas ng pamahalaang lokal:

Pebrero 3, 2014: Bagong Kalsada, Balsahan, Bancaan, Bucana Malaki, Bucana Sasahan, Calubcob

Pebrero 4, 2014: Capt. C. Nazareno, Gombalza, Halang, Humbac, Ibayo Estacion, Ibayo Silangan

Pebrero 5, 2014: Kanluran, Labac, Latoria, Mabulo, Makina, Malainen Bago

Pebrero 6, 2014: Malainen Luma, Molino, Munting Mapino, Muzon, Palangue Central, Palangue 2-3

Pebrero 7, 2014: Sabang, Santulan, Sapa, San Roque, Timalan Balsahan, Timalan Concepcion

Idinaos ang mga medical checkup sa liwasan at court sa kabayanan. Katuwang ng FAPI ang mga tauhan ng Naic Health Center. Isinagawa naman ang mga operasyon sa Gen. Emilio Aguinaldo Memorial Hospital sa Trece Martires City.

Bago ang buong linggong medical mission, dumalo pa sa mga misa sa Parokya ng Naic ang mga doktor ng FAPI. Dumalo rin sila sa first Monday flag raising ceremony ng bayan. Nagsilbing panauhing pandangal si Dr. Marietta S. Caragay.

Ayon sa FAPI website, “FAPI’s medical missions are full-service missions, providing medicines, instruments and other needs and expenses for proper patient care. After the mission is completed, the remaining medicines, instruments and medical equipment are donated to the hosting hospital if they are needed to supplement or replace aging inventory.”