Naic, Cavite 2012: The NCO Yearend Report

Enero 1, 2013 (Martes). Ang taong 2012 ay nagdulot ng matinding hamon para sa bayan ng Naic. Kaugnay nito, naghatid din ang 2012 ng pag-asa at tagumpay. Sa nakalipas na 12ng buwan, saksi ang Naic Cavite Online (NCO) sa mga pinagdaanan ng bayan. Kaya naman, sa ika-11ng taon ng NCO, matutunghayan ang 11ng kwentong humubog sa kasaysayang Naicqueño nitong 2012.

Image

PAWIKAN (Top Story #11): Sa kagyat na pagsasama-sama ng iba’t ibang sektor, nasimulan ang agarang pangangalaga sa mga pawikan sa Naic noong huling bahagi ng 2011. Kaugnay nito, idinaos ang kauna-unahang Naic Pawikan Festival noong Enero 2012; at naitala ang halos 2,000 itlog ng pawikang naprotektahan sa baybay-Naic. Sa pamamagitan ng Protected Areas and Wildlife Bureau o DENR-PAWB, kinikilala na ngayon ng Pamahalaang Pambansa ang Naic bilang bayang nangangalaga sa mga pawikan; sa ganito ay kahanay na ng Naic ang ilang lugar sa Bataan at Tawi-Tawi. Hanggang sa pagwawakas ng 2012, patuloy na nangangalaga ng mga pawikan mula Labac hanggang Timalan. Patuloy rin ang paglulunsad ng iba’t ibang seminar at workshop upang patuloy na palaganapin ang ukol sa kahalagahan ng mga pawikan sa bayan.

BLACK BUGS (Top Story #10): Sa pag-atake ng mga black bug sa mga palayan ng Naic noong 2011, maiging nasalanta ang kabuhayan ng mga magsasaka. Isinailalim ng pamahalaang panlalawigan ang Naic sa State of Calamity at naglaan ng humigit-kumulang dalawang milyong pisong pondo upang tugunan ang pangangailangan sa sakahan. Sa tulong ng Provincial Agriculture Office, napigil ang peste sa mga pananim. Subalit nitong 2012, muling umatake ang mga black bug, na noong Mayo ay umabot muli hanggang sa kabayanan. Sa teknolohiyang hatid ng Probinsya sa mga magsasaka, mabilis ding napipigil ang peste. Gayunman, manaka-naka pa ring nananalasa sa mga palayan ang mga black bug hanggang sa kasalukuyan.

Image

MARK EBSON SUSANA (Top Story #09): Ang 2012 ay itinuturing na taon nang paghakot ng parangal ng mga taga-Naic. Gayunman, itinuturing si Mark Ebson Susana ng Naic Elementary School, na pinakagumawa ng ingay matapos ang kabi-kabilang pagkilala. Abril pa lamang, ginawaran na si Susana ng Youth Excellence in Science mula sa DOST IV-A. Ito ay dahil sa pagwawagi niya ng bronze sa 8th International Mathematics and Science Olympiad (IMSO) sa Naga City. Muli siyang nagwagi ng bronze medal sa sumunod na IMSO nitong Oktubre 28 hanggang Nobyembre 1 sa Lucknow, India. Inilathala sa iba’t ibang mainstream media ang ukol sa pagkapanalo ni Susana, na pinagpiyestahan din ng mga taga-Naic sa social media. Kaugnay ng pagkakapanalo sa India, kinilala ng pamahalaang pambansa ang karangalan ni Susana sa pamamagitan ng Senate PS Resolution No. 889, series of 2012. Bago magtapos ang 2012, itinuturing ding karangalan ang pagpasa ni Susana sa Philippine Science High School.

PAROKYA NG SAN ISIDRO LABRADOR (Top Story #08): Nagsimula bilang isang dating kapilya ng San Roque bago tuluyang naging quasi-parish ang Simbahan ng San Isidro Labrador na matatagpuan sa naturang baryo. Mula 2006, isang bagong gusali ang ipinatayo sa tabi ng kapilya, sa ilalim ng pamamahala ni Fr. Eleomer Dendiego. Sa panunungkulan ni Fr. Dendiego, sari-saring fund raising activities ang inilunsad upang maipagpatuloy ang konstruksyon ng simbahan. Ilan sa mga di malilimutang paraan ng pangangalap ng pondo ay sa pamamagitan ng mga konsiyertong mismong ang naturang kura ang nagtanghal. Ipinagpatuloy ni Fr. Orlando Jimenez ang mga nasimulang pagawain nang halinhan niya si Fr. Dendiego noong 2009. Nabuo ang simbahan ngayong 2012 sa lupang ipinagkaloob ng magkapatid na Matea at Justita Nazareno Lopez. Itinuturing na makasaysayan ang Setyembre 4, 2012 para sa Simbahan nang ganap na itong ipahayag bilang Nagsasariling Parokya, sa pagdiriwang na pinangunahan ni Lubhang Kagalang-galang Luis Antonio Tagle, Arsobispo ng Maynila. Naging kauna-unahang kura ng Parokya ng San Isidro Labrador ng San Roque si Fr. Jimenez. Bukod sa San Roque, sakop ng parokya ang sambayanang Palangue, Calubcob, Halang, Malainen, Molino at Muzon.
   ..
Image

BALIKATAN SA NAIC (Top Story #07): Itinuturing ang 2012 bilang taon ng pagkakaisa para sa mga taga-Naic. Sa paghambalos ng matitinding unos sa bayan, sabay-sabay nanawagan ng tulong ang mga local Facebook fanpage na Naic Cavite Online, Taga Naic Cavite Kami, at Balitaktakan sa Naic. Kapagdaka, sa pagsasama-sama ng mga administrator ng naturang fanpages, nabuo ang Balikatan SA NAIC Cavite. Tanging layon ng samahan ang makatulong sa mga kababayan. Noong Agosto 12, inilunsad ang isang relief operation para sa mga biktima ng kalamidad sa Malainen Bago, Labac, Mabulo, Bancaan, Bucana Sasahan at Munting Mapino. Umabot sa 745 ang nahatiran ng tulong mula na rin sa pagbuhos ng donasyon mula sa iba pang kababayan. Ang gawain ng Balikatan ay nasundan ng isang Medical and Dental Mission sa Bancaan na dinaluhan ng mga taga-Labac, Mabulo, Bancaan, Bagong Karsada at Bucana Malaki. Umabot sa 336 ang nabigyan ng serbisyong medikal. Bago magwakas ang 2012, ngayong Disyembre 30, isang gift giving ang isinagawa ng Balikatan para sa mga batang taga-Sabang, sa relokasyon ng mga nagmula sa Tibagan. Inaasahang magpapatuloy ang Balikatan sa paghahatid-tulong sa mga nangangailangang kababayan.

CONVENTO BRIDGE (Top Story #06): Sa nakalipas na 2012, iba’t ibang establisyamento at imprastraktura ang pinasinayaan at isinagawa. Ilan sa mga ito ang Training Center sa Bancaan, Road Concreting sa Tramo Estacion, Riprapping sa Gombalza, Grand Terminal sa may palengke, at Naic Covered Court sa Poblacion. Subalit sa lahat ng mga pagawain, higit at agarang naapektuhan ang napakaraming tao nang ipasara ang Tulay ng Kumbento noong Agosto 31. Ang naturang tulay ang nagdurugtong sa San Roque at Malainen, at pangunahing daang inaasahan ng patungo sa iba pang bayan gaya ng Maragondon at Ternate. Natuklasan umano ang malaking sira sa pundasyon nang tulay kung kaya ito ay isinara at agarang ipinagawa. Mula noon, nagbagong ruta ang napakaraming sasakyan na humantong sa pagbibigat ng daloy ng trapiko lalo na sa mga abalang oras. Naghaba ang pila ng mga sasakyan sa Sapa, habang naghihintayan upang makatawid sa Tulay ng Saluysoy, na ang kabila ay Kanluran. Nag-aabut-abot ang mga sasakyan hanggang kabayanan, hanggang sa Ibayo Silangan. Ang malalaking bus na pumapasok sa Maragondon at Ternate, hanggang Naic na lamang ang naaabot. Sa natatanging pagkakataon, naranasan ng mga taga-Naic ang trapikong nagtatagal ng humigit-kumulang isang oras marating lamang ang mga baryong pupuntahan. Habang idinadaing ng marami ang matinding trapiko, pangunahin umanong isinasaalang-alang ang kaligtasan ng publiko kung kaya isinagawa ang tulay. Nitong Disyembre 28, binasbasan na ang tulay at muli itong binuksan sa publiko. Samantala, panahon pa ng Kastila mula nang unang ipagawa ang Tulay ng Kumbento. Dahil sa ang mga batong ginamit sa paggawa ng tulay noon ay mula sa lumang kumbento ng simbahan ng Naic, isinunod dito ang pangalan ng tulay.

Image

HALALAN 2013 (Top Story #05): Bagaman sa 2013 pa ang halalan, itinuturing nang malaking usapin ang ukol dito ngayon pa lamang 2012. Sa itinakdang panahon ng Commission on Elections nitong Oktubre, upang makapaghain ng kandidatura ang mga tatakbo, dalawang malalaking pangalan sa pulitika ang nanguna sa paghahain ng intensyon sa pagkandidato. Naghain ng kandidatura para sa pagka-alkalde ang kasalukuyang Mayor na si Atty. Edwina Mendoza, at ang kasalukuyang ikalwang alkalde, Vice Mayor Junio Dualan. Nakilala na rin ng bayan ang mga tatakbo sa Konseho, pati na rin sa mga puwestong panlalawigan. Kaugnay nito, nagsara na ang patalaan para sa mga botante. Karaniwan na ring makikita ang mukha ng iba’t ibang kandidato, na sa iba’t ibang uri ng pagbati ay tila nangangampanya na sa bayan. Hindi na rin maiwasan ang kabi-kabilang pag-uusap hinggil sa kung sino ang mga dapat iboto, na maririnig mula sa mga karaniwang mamamayan, mga nasa pamilihan, mga tricycle driver, hanggang sa mga elitista ng bayan. Inaasahan ang higit pang pang-igting ng isyu sa pulitika hanggang sa sumapit ang eleksyon sa Mayo 2013.

INDUSTRIYALISASYON (Top Story #04): Sa halos buong 2012, naging karaniwan nang maririning ang ekta-ektarya at milyun-milyung halagang bentahan ng lupa sa Naic. Sa isang dokumento mula sa Philippine Stock Exchange, ang naturang bilihan ng lupa ay sa pangangasiwa umano ng pangunahing conglomerate sa bansa. Sa nalathalang artikulo kamakailan, inilatag na umano ng pamahalaang lokal ang Comprehensive Land Use Policy (CLUP) 2012-2022 na magiging batayan umano ng wastong paggamit ng lupain sa Naic. Sa kasalukuyan, kilala ang Naic na may pinakamalaking lupaing agrikultural na may irigasyon sa buong Cavite. Pangunahing pananim sa bayan ang palay, subalit may mga nagsasaka rin ng iba pang gulay at prutas. Ayon sa ulat, sa kabila umano ng pagiging “rice granary” ng Cavite, nasa siyam (9) na milyong piso lamang ang kinikita ng Munisipyo mula sa real property tax. Sa pamamagitan umano ng CLUP, mapatataas ng hanggang 200 o 500 milyong piso ang kita ng Naic sa pamamagitan ng pagtatalaga sa ilang pook para sa industriyalisasyon. Sinasabing mula 7,600 ay mababawasan ang lupang sakahan ng Naic tungo sa 1,400 na ektarya. Sa ulat, ipinaliwanag ni Municipal Consultant to the Mayor Fernando Prudente na sa magiging pagtaas ng kita ng bayan ay higit na umanong matutugunan ng pamahalaang lokal ang pagbibigay ng mga pangunahing serbisyo para sa mga Naicqueño. Bahagi ng CLUP ang pagkakaroon ng industrial zone, pier at airport sa bayan. Habang sinasabing tiyak na trabaho ang naghihintay para sa maraming Naicqueño sakaling maisakatuparan na ang CLUP, nangangamba naman ang ilan sa magiging kalagayan ng ilang magsasakang nagbenta ng kanilang mga lupain.

Image

KRIMINALIDAD (Top Story #03): Sa mahabang kasaysayan ng Naic, bahagi na ng mga kwento nito ang iba’t ibang anyo ng krimen. Subalit matinding pangamba ang idinulot ng mga huling buwan ng 2012, matapos ang halos sunud-sunod na patayan sa bayan. Sa gitna ng karamihan, hapon, habang maliwanag pa ang araw, sa iba’t ibang petsa, tatlong taga-Naic ang nasawi sanhi ng pamamaril. Naganap ang mga pagpatay sa Ibayo Silangan, sa Poblasyon at sa Timalan. Ang pangambang dulot ng mga naturang krimen ay umigting matapos kumalat ang mga sabi-sabing marami pa ang posibleng patayin sa Naic, at ang iba ay nangambang baka aksidenteng madamay sa insidente. Bukod sa mga umpukan sa iba’t ibang bahagi ng Naic, lalong pinag-usapan ang patayan nang i-upload sa isang private Facebook account ang karumal-dumal na pagkakapaslang sa isa sa mga biktima. Bumuhos ang bilang ng mga “likes,” “shares” at mga kumento sa naturang larawan. Nalathala pa sa iba’t ibang pahayagan—gaya ng Abante, Pilipino Star Ngayon, at Manila Bulletin—ang ukol sa pinakahuling krimen, sanhi upang maging mas malawak pa ang talakayan ukol dito. Uminog at patuloy na umiinog ang usapan hindi lamang sa mismong bayan, kundi hanggang sa mga Naicqueñong nasa ibang panig ng mundo.

WALANG PLASTIK SA NAIC (Top Story #02): Matapos ang ilang linggong pangangampanya, sa islogan na “Sa Bayan ng Naic, Bawal ang Plastik,” ganap na ipinagbawal ang plastik sa bayan pagsapit ng Oktubre 1. Ang naturang batas ay mula sa Municipal Ordinance No. 6-s-2012, na batay naman sa Provincial Ordinance No. 007-2012, “prohibiting, regulating and prescribing certain uses of plastics for good commodities that end up as residual waste and promoting the use of eco-bags and other environment-friendly as an alternative and providing penalties for violation thereof.” Sa pagbabawal na ito, nalimitahan ang mga plastic sa Naic, na sa kasalukuyan ay naging daan upang gumamit muli ng mga bayong, basket at eco-bag ang maraming establisyamento, pamilihan at mga mamimili sa buong bayan. Naging karaniwan ding makikita ang mga papel na supot bilang lalagyan o sisidlan. Nitong nagdaang fiesta, kapansin-pansing sa halip na mga plastik, karaniwang ginamit ang mga tela sa iba’t ibang baranggay bilang banderitas.
..
STATE OF CALAMITY (Top Story #01): Hunyo pa lamang ay naiulat na sa Manila Bulletin na sampung baryong kostal ng Naic ang isinailalim sa state of calamity dahil sa pagbabahang bunsod ng tumataas na tubig-dagat. Kaugnay nito, inaprubahan umano ng Sangguniang Panlalawigan ang paglalabas ng 6.4 na milyong piso upang tugunan ang pangagailangan ng Timalan Balsahan, Timalan Concepcion, Munting Mapino, Bucana Malaki, Bucana Sasahan, Sapa, Bancaan, Mabolo, Labac at Bagong Karsada. Subalit isang buwan pa lamang ang nakalilipas, Hulyo 29, nagsimulang maramdaman sa Naic ang pananalasa ng bagyong Gener. Bagaman nasa hilagang bahagi ng Luzon, hinila at pinaigting naman nito ang habagat. Mula noon, 12 araw at gabing naranasan ng bayan ang walang tigil na pag-uulan. Kasama ng ulan ang malalakas na hanging higit na naramdaman sa baybayin ng bayan. Kaugnay nito, tumaas ang tubig-dagat at lumaki ang alon na winasak ang maraming kabahayan sa aplaya. Sa Munting Mapino na sinasabing pinakamaiging nasalanta, nasa 34 ang mga bahay na buung-buong winasak ng delubyo. Binaha ang lahat ng baryong kostal ng Naic, gayundin ang ilang baryong nasa matataas na lugar bunga naman ng nagbarang mga kanal. Ilang araw nasuspindi ang pasok sa mga tanggapan ng pamahalaan, habang higit na maraming araw na nawalan ng klase ang mga estudyante. Sa tindi ng pananalasa ng unos sa Naic, ilang araw naging laman ng mga balitaang pambansa ang Naic. Kaugnay ng kalunus-lunos na sinapit ng bayan, bumuhos naman ang tulong at suporta para sa mga biktima ng kalamidad. Mula Agosto hanggang ngayong magtatapos na ang taon, patuloy ang paghahatid ng tulong ng mula sa iba’t ibang organisasyon at samahan, lalo na para sa mga taga-Munting Mapino.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s