Throwback: Pinakamalalaking kwento ng Naic nitong 2015

15

Ngayong 2015, muli pa ay ipinamalas ng Naic ang sigla sa pagpapayaman ng kultura at tradisyong kinagisnan. Kaugnay nito ay ang mga pagbabago at pangyayaring umukit na sa kasaysayang lokal, at inaasahang huhubog sa susunod pang panahon. Sa pagkakataong ito, muling tunghayan ang mga naitala at nasaksihan ng Naic Cavite Online sa iba’t ibang panig ng bayan sa nakalipas na taon.

SIMBAHANG KATOLIKA

Ang larawang ito ay kuha ng Naic Cavite Online nang maglibot ang popemobile matapos ang misa ni Pope Francis sa Quirino Grandstand.

Bilang isa sa mga pinakamaimpluwensyang institusyon, dama ng Naic ang mga pangyayari at pagbabagong sinuong ng Simbahan mula sa pinakamataas hanggang sa pinakalokal na antas. Kabilang na rito ang ilang araw na pagbisita ni Pope Francis sa Pilipinas noong Enero na nilahukan ng mga taga-Naic sa iba’t ibang lugar at pagkakataon. Saksi ang mga taga-Naic mula sa pagdating ng sinasakyang eroplano ng Santo Papa, hanggang sa “Encounter with Families” sa MOA Arena, pagpunta niya sa Leyte, pati sa pulong sa University of Santo Tomas, pangwakas na misa sa Quirino Grand Stand, maging sa mga pagdaan ng Santo Papa sa iba’t ibang kalsada |Read Story|View Pictures|. Ilang araw bago nagdalaw-pastoral si Pope Francis sa Pilipinas, nagdalaw-pastoral din sa Parokya ng Naic si Most Rev. Reynaldo Evangelista, Obispo ng Diyosesis ng Imus. Sinasabing ang ganitong pagdalaw ng obispo sa Parokya ng Naic ay huling naganap ilang dekada na ang nakalilipas. Nakipanayam siya at nakihalubilo sa mga opisyal ng mga samahang pansimbahan, sa mga nasa bilangguan sa Latoria, sa mga naninirahan sa lupa ng Simbahan sa Balon Pari, at sa mga batang tumatanggap ng feeding program sa Bucana Sasahan |Read Story|View Pictures|. Malaking pagbabago naman para sa mga parokyang nasa Naic ang regular na pagpapalit ng mga kura-paroko. Nitong 2015, pinalitan ni Fr. Isagani Aviñante si Fr. Virgilio Mendoza sa Parokya ng Naic; ni Fr. Frederick Tacderas si Fr. Monico Tagulao sa Parokya ng Sto. Niño de Bancaan; at ni Fr. Dingh Honrada si Fr. Orlando Jimenez sa Parokya ng San Isidro Labrador. Nagbunyi rin ang sambayanang Naic nang sa napakahabang panahon ay isa muling taga-Naic ang inordinahan sa pagkapari, at sa kauna-unahang pagkakataon ay isinagawa ang ordinasyon sa mismong bayan. Mayo 26 nang ordinahan sa Parokya ng Naic ang taga-Naic na si Fr. Ned Nazareno |Read Story 1| Read Story 2|. Bago naman ang pagwawakas ng taon, kumalat ang balitang pumanaw sa sakit ang dating kura ng Parokya ng Naic na si Fr. Nonilon Tibayan |View Pictures|.

PAMAHALAANG LOKAL

Tila iginuhit sa 2015 ang ilan sa malalaking desisyon ng pamahalaang lokal ng Naic na babago sa kasaysayan ng bayan. Naging daan ang “Ulat sa Bayan” ni Mayor Junio Dualan noong Setyembre sa plaza upang mapag-usapan ang iba’t ibang proyekto ng kaniyang administrasyon. Humatak ng matinding palitang-kuro ang libu-libong pabahay na itinayo at kasalukuyang itinatayo sa mga baryo ng Palangue Central, Halang, Calubcob at Sabang. Ang proyektong ito ng National Housing Authority ay tinanggap umano ng mga lokal na pamahalaan ng Cavite at Naic sa paniniwala nina Gov. Juanito Victor Remulla Jr. at Mayor Dualan na hindi aasenso ang isang bayan kung kakaunti ang tao. Sa patuloy na pagdating ng libu-libong bagong residente mula sa malalayong lugar, nagpahayag ng pangamba ang maraming taga-Naic sa maaari umanong pagkalat ng kriminalidad. Ilan sa mga pahayag nila ang mga sumusunod: “Pulitika ang pabahay na iyan, malaking problema iyan ng mga lehitimong taga Naic, dapat ang mga dadalhin mga ililipat sa pabahay sa nasabing mga Barangay ay matitinong pamilya;” “Sana nagkaroon man lang ng study bago inaprubahan to;” at “hindi sa pag dami ng taga boto (este mga tao) nasusukat ang pag unlad ng isang bayan. nasusukat ito sa pagpapahalaga ng kung anong mayroon tayo sa ating lipunan” |Read Story|. Samantala, isa umano sa tanong ng alkalde sa gobernador ay kung papaano ang kabuhayan ng mga magiging bagong residente ng Naic, at nangako naman ang huli sa pagdating ng mga mamumuhunan sa bayan ngayong taon. Kaugnay nito, naghugos nga ang Ayala Land Developers para sa pagtatayo ng isang light industrial estate sa Sabang. Tinatawag na Cavite Technopark, itatayo umano ito sa 118 ektarya ng lupang kayang magkaroon ng halos 50 pabrika. Inaasahan din umanong nasa 20,000 hanggang 25,000 empleyado sa darating na tatlo hanggang limang taon. Malaking usapin din ito sa Naic lalo na sa mga nangangailangan ng trabaho. Ilan sa mga pahayag nila ay ang mga sumusunod: “Sana priority mga taga naic lalo n ung lehitimo at botante na dito sa bayan ng Naic;” “maka pag for good na sa Phils, at makapag apply na;” at “Sana may ilaan silang work for certain age brackets, 20,30,40,and 50’s tulad sa ibang bansa. Kahit age 60 or over ay nabibigyan pa rin ng trabaho sa ibang bansa like japan and other asian countries. Sana sa naic mag umpisa ang ganitong palakad” |Read Story|. Bukod sa mga ito, idinetalye rin ni Mayor Dualan sa kanyang ulat sa bayan ang ukol sa mga programang panlipunan, iba pang negosyo, edukasyon, at budget.

SUNOG

11017668_701610089950244_6138450873484401607_n

Ang Aklatan ng Cavite State University Naic habang nilalamon ng apoy sa sunog na sumiklab noong Mayo.

Masaklap na trahedya ang kinaharap ng Naic nitong 2015 dahil sa sunod-sunod na sunog. Apat na buhay ang nawala at milyon-milyong halaga ng ari-arian ang tinupok ng apoy. Hapon ng Mayo 16, nagulantang ang mga taga-Bucana Malaki at Bagong Kalsada nang sa di malamang dahilan ay nag-apoy ang isang bahay sa lugar. Sa loob lamang ng 15 minuto ay nakaliban na ang sunog sa kadikit na bahay at katabing aklatan ng Cavite State University Naic. Higit sa may dalawang milyong halaga ng aklatan, bukod pa sa dalawang bahay na naabo, nagluksa ang Naic sa pagkamatay ng tatlong tao sa bahay na pinagsimulaan ng apoy. Isang mahigit 40-anyos at dalawang batang edad 5 at 2 ang mga biktima |Read Story|View Pictures|. Madaling araw naman ng Agosto 3, nagising ang mga taga-Labac sa hiyawang nasusunog ang isang bahay na katapat ng Barangay Hall. Isang limang taong bata rin ang hindi nakaligtas sa sunog. Samantala, matapos ilibing ang biktima ng sunog sa Labac noong Agosto 5, bandang ika-11 ng umaga, malaking sunog naman ang sumiklab sa likod ng simbahan ng Naic, sa pook na tinatawag na Balon Pari, sakop ng GomBalZa. Tinatayang nasa 11 kabahayan ang inabot ng apoy na tumupok sa may dalawang milyong halaga rin ng ari-arian |Read Story|View Pictures|. Pasado hatinggabi naman ng Abril 3, pa-Biyernes Santo, nang matupok din ang isang bahay sa San Roque.

AMIRA MEDINA

02

Si Amira habang inaawit ang Wrecking Ball para sa kanyang blind audition sa The Voice Kids.

Ikinarangal ng Naic ang matagumpay na paglahok ng batang si Amira Medina sa The Voice Kids (TVK) ng ABS-CBN. Hulyo 12 nang iere ang pagkakapanalo ni Amira sa blind audition ng TVK. Matatandaang sa bersyon ni Amira ng kantang Wrecking Ball noon ay agad na umikot ng upuan si Bamboo na saglit pa ay halos sabay na sinundan nina Sarah Geronimo at Leah Salonga. Pinuri ng mga hurado ang lalim at maturity ni Amira sa pagkanta. Noong Agosto 1 naman ay iniere ABS-CBN ang battle round ng TVK kung saan nakalaban ni Amira ang dalawang kasama sa Team Sarah na sina Andrew Patuastic at Owen Gonzaga. Kinanta nila ang Keep Holding On. Nanalo muli si Amira na nagpausad sa kanya hanggang sa singoffs na isinahimpapawid noong Agosto 16. Bagaman hindi na nakalusot sa naturang round, naging abala si Amira sa iba’t ibang guesting sa ABS-CBN at ilang appearances sa ilang probinsya |Read Story|.

SA TELEBISYON

11998814_752502774860975_4347496257828696863_n

Ang “Happy Truck ng Bayan” ng TV5 sa Naic noong Setyembre.

Hindi lamang ang pagbida ni Amira Medina sa The Voice Kids ng ABS-CBN ang naging daan upang matunghayan ng mas maraming mga manonood ang tungkol sa Naic. Marso 18 nang itampok sa programang “I Juander” ng GMA NEWS TV Channel 11 ang taal na pagkaing-Naic, ang sinudsod. Oktubre 21 nang sa “I Juander” muli ay itampok naman ang isang horror story mula sa di umano ay manikang sumasanib sa Kalye Pelaez, Kanluran |Read Story|. Nitong Setyembre naman, dinala ng TV5 ang programa nitong Happy Truck ng Bayan sa Naic. Dinayo ng mga taga-Naic ang taping nito sa plaza kasabay ng pagdating ng mga malalaking bituin ng TV 5. Kabilang sa Happy Truck ng Bayan sina Ogie Alcasid, Janno Gibbs, Derek Ramsay, Gelli de Belen, Mariel Rodriguez-Padilla, Jasmin Curtis-Smith, Empoy, Tuesday Vargas, Kim Idol, Eula Caballero, Martin Escudero, Alwyn Uytingco, Ritz Azul, Valeen Montenegro, Toni Aquino, Tom Taus, Mark Neumann, Shaira Mae, Akihiro Blanco, Chanel Morales, Sophie Albert at Vin Abrenica. Ayon sa mga host ng programa kakaiba umano ang sigla ng mga taga-Naic. Ayon kay Derek Ramsay, sa dami ng napuntahan nila, ang mga taga-Naic ang may pinakamataas na energy. Bukod sa kasiyahan, namigay rin ang programa ng mga papremyo sa mga taga-Naic |View Photos|. Samantala, nagsadya ang mga programa ng ABS-CBN sa Naic upang magpa-audition sa bayan noong Nobyembre 3. Nilahukan ng maraming taga-Naic ang audition para sa Pilipinas Got Talent. Karaniwang kumanta at sumayaw ng solo o grupo ang mga taga-Naic. Marami rin ang pinalad na makapag-audition sa mismong ABS-CBN habang ang ilan ay sumabak pa sa isang audition kinabukasan sa Dasmarinas, Cavite. ipinatalastas din sa sa Naic na may audition din noong araw na iyon para sa isang segment ng It’s Showtime! Ipinatalastas din sa sa Naic na may audition din noong araw na iyon para sa isang segment ng It’s Showtime!

LANDMARKS

12096638_412732272267896_9157839017644068139_n (1)

Ang bagong dalawang kalabaw na may dalawang ulo bilang palatandaan ng Naic.

Isinilang ngayong 2015 ang ilang landmark na inaasahang magiging tatak-Naic. Isa sa mga pinakapinag-usapan ang pagpapagawa ng kalabaw na may dalawang ulo. Matatandaang mula dekada ’70 hanggang ’90 ay naging palatandaan na ng Naic ang rebulto ng kalabaw na may dalawang ulo sa plaza nito. Upang ibalik umano ang alaala at upang maging pagkakakilanlan muli ng Naic, nagpagawa ng bagong rebulto ng kalabaw na inilagay sa pinagsangahan ng Ibayo Silangan sa tapat ng Petron Gasoline Station |Read Story|. Naglagay rin ng mga monumento nina Andres at Procopio Bonifacio sa kung saan sila ibinartolina noon sa Casa Hacienda de Naic o Naic Elementary School |Read Story|. Naging kapansin-pansin din ang pagkakaroon ng mga electronic billboard sa Naic, una sa may plaza |Read Story|, na sinundan ng sa may ABC Hall na mula umano sa donasyon ng mga taga-Naic na nasa America, at pinakahuli ay ang sa tanggaan ng Turismo, sa kung saan naroon din ang kalabaw na may dalawang ulo. Samu’t saring pagbati at patalastas ang matutunghayan sa mga e-board ng bayan na nagpabawas din umano sa paggamit ng streamers sa Naic.

KRIMINALIDAD

Bagaman tahimik at patagong pinag-uusapan sa Naic, tuluyan nang pumutok ang balita ukol sa malalaking kwento ng krimen di umano sa bayan nang ibalita ng GMA News ang ilan sa mga ito. Ayon sa ulat ng “News to Go” noong Agosto, sinalakay ng otoridad ang ilang bahay ng matataas na opisyal sa upland barangays ng Naic. Nasabat umano ang malalakas na armas sa mga bahay ng ilang kapitan ng bayan. Ini-ugnay rin ng ulat ang naturang mga armas sa serye ng patayan sa Cavite, partikular umano sa pagpatay sa isang kapitan ng Naic noong Hunyo |Watch Video|. Kabilang naman ang Naic sa sampung target areas na sabay-sabay sinalakay ng otoridad sa Cavite nitong Nobyembre. Ayon sa ulat ng “24 Oras,” isa sa 25 nadakip ay ang itinuturing na 3rd Most Wanted ng Naic. Ini-uugnay sa pagsugpo umano sa mga iligal na armas at droga ang naturang raid |Watch Video|.

HALALAN 2016

Kaugnay ng magaganap na halalan ngayong 2016, nakilala na ng Naic ang mga tatakbo sa mga posisyong lokal matapos ang pasahan ng Certificate of Candidacy sa tanggapan ng Comelec sa Naic. Tatakbo sa Konseho, sa ilalim ng Partido Magdalo, dala ng United National Alliance, sina Konsehal Cesar Ryan Nazareno, Konsehal Anita Carta, Konsehal Sofia Motas, Konsehal Rodolfo Villar, Konsehal Napoleon Nazareno, Konsehal Maximo Dagasdas, ABC President Cesar Loyola Jr., at dating Konsehal Ferdinand Wakay. Tatakbo pa ring bise ng naturang partido si Vice Mayor Rodrigo Castillo |Read Story|. Tatakbo rin para sa Konseho, sa ilalim ng National Unity Party, sina Konsehal Erwin Cuartero, dating Balsahan Chairman Gerald Sugue at Rollie Jan Hinahon. Kasama nilang tatakbo para sa pagka-bise si dating Konsehal Roger Pangilinan |Read Story|. Tatakbo rin bilang mga independienteng kandidato para sa Konseho sina dating Konsehal Romy Buenaflor at Nikko Pagdanganan |Read Story|. Independiente ring tatakbo bilang bise si Konsehal Joy Unas-Paras |Read Story|. Wala namang makakalaban ang nakaupong si Mayor Junio Dualan ng Partido Magdalo. Kaugnay ng nalalapit na halalan, naging madalas ang pagbisita ni Vice President Jejomar Binay sa Cavite, kasama ang Naic, nitong 2015. Tatakbong pangulo si Binay. Samantala, naging panauhin pa sa Alay Lakad ng Naic ang tatakbong Senador na si dating MMDA Chairman Francis Tolentino |Read Story|.

IGLESIA NI CRISTO

11923014_1021664727874171_836361475_n

Ang ilang miyembro ng Iglesia ni Cristo sa kanilang idinaos prayer vigil laban umano sa panghihimasok ng pamahalaan sa kanilang Iglesia.

Aktibo ang mga miyembro ng Iglesia ni Cristo sa Naic sa kanilang pakikiisa at pagdiriwang sa ika-100 anibersaryo ng kanilang Iglesia. Kabilang din sila sa nakilahok upang manindigan para sa kanilang pananampalataya. Agosto 28 nang ilang taga-Naic na ang nagtungo sa Maynila upang magtipon sa harap ng tanggapan ng Kagawaran ng Katarungan. Ito ay upang labanan umano ang panghihimasok sa kanila ng pamahalaan. Nadagdagan pa ang bilang ng mga taga-Naic na lumahok sa pagtitipon na umabot hanggang sa EDSA. Tumagal ito hanggang Agosto 31 |Read Story|.

The double-headed carabao of Naic

Mula dekada ’70 hanggang ’90 ay naging palatandaan na ng Naic ang rebulto ng kalabaw na may dalawang ulo sa plaza nito. Hanggang sa pagbabalik ng kalabaw na may dalawang ulo sa ibayo ay kaakibat nito ang maraming katanungan. Sa kauna-unahang pagkakataon, tinangka ng Naic Cavite Online (NCO) na kapanayamin ang ilang taong makapagbibigay kasagutan sa mga tanong ukol sa kung bakit may kalabaw na dalawa ang ulo sa bayan.

Ang orihinal na kalabaw na may dalawang ulo

Si Pauline Lopez bilang ang Bagong Lipunan, kasama ang kalabaw na may dalawang ulo, simbolo ng mga rebelde at binagong mamamayan noong Batas Militar. Ang larawan ay mula sa pamilya Lopez.

Kaugnay ng inihayag na batas militar ni dating Pangulong Ferdinand Marcos ay ang pagpapairal ng Bagong Lipunan sa buong bansa. Dekada ’70 nang isang Labor Day parade ang idinaos sa Naic. Muse noon ng Naic District I si Pauline Lopez.

Ayon sa malapit na kaanak ni Pauline, ang school dentist noon na si Dr. Jose Lopez ang nakaisip ng tema para sa karosa ng paparadang anak. Si Pauline ang siyang kakatawan sa Bagong Lipunan, at isang kalabaw na may dalawang ulo ang kakatawan sa dalawang uri ng mga mamamayan noon: ang mga rebeldeng simbolo ng nakataas na ulo ng tamarraw, at ang mga nareporma ng bagong lipunan na simbolo ng nakababang ulo ng karaniwang panakang kalabaw. Kung susuriin ang orihinal na rebulto, magkaiba ang ulo at mga sungay nito: tamarraw na ligaw na kalabaw sa Pilipinas ang nakataas, habang panakang kalabaw o domesticated naman ang isa pa.

Noong mga panahong iyon ay nagtatrabaho sa Luneta ang isa pang anak ni Dr. Lopez, si George. Nagtatrabaho siya noon Kay Doroy Valencia, ang tagapangasiwa ng Luneta. Sa isang iskultor doon ay ipinagawa ang rebulto ng kalabaw. Ayon kay George, ang iskultor ay si Joey Mendoza na siya ring gumawa ng mga rebulto ng kalabaw at tamarraw sa harap ng monumento ni Rizal sa Luneta; pati na ng monumento ni Tandang Sora sa Paseo de Roxas.

Ang kalabaw na matatagpuan sa Luneta. Sinasabing iisa ang gumawa ng kalabaw na ito at ng orihinal na kalabaw sa Naic.

Pagkatapos ng parada, ipinagkatiwala na umano ni Dr. Lopez ang kalabaw bilang gayak sa liwasan. Sa humigit-kumulang 20 taon na pagkakalagay ng kalabaw sa entablado ng plaza, naging bukas ito kaninuman. Karaniwan itong naging lugar-laruan ng mga bata na naging dahilan upang unti-unti at tuluyang mabasag ang mga tenga, sungay, buntot, paa at iba pang bahagi ng kalabaw.

Kasabay ng ilang pagawain sa plaza ng Naic noong dekada ’90, inalis na ng pamahalaang lokal ang kalabaw sa liwasan. Ibinalik ito sa pamilya Lopez na basag na ang maraming bahagi. Sa patuloy na paghuna ng rebulto, ibinaon na lamang ito ng mga Lopez ilang taon pa lamang ang nakalilipas.

Katuwang ng NCO si G. Elvie Suzara sa pagbuo ng sulating ito.

Alaala ng kalabaw na may dalawang ulo

Bagaman inalis na ang kalabaw na may dalawang ulo sa plaza, hindi pa rin ito nawala sa kamalayan ng maraming taga-Naic. Sa pagsigla ng internet nitong nagdaang mga taon, nagsulputan ang mga larawan at alaala ng maraming taga-Naic tungkol sa kalabaw na may dalawang ulo.

Noong 2012, magkakasunod na ipinost ng mga fanpage na Taga-Naic Cavite Kami at NCO ang ilang lumang larawan na kuha sa orihinal na kalabaw. Kasunod nito ay ang mga like, share at comment ukol sa alaala ng mga taga-Naic:

Ned Peliña Nazareno: lahat yata ng bata sa naic dati nakasakay sa kalabaw na yan ((=

Marian Scarlet Nazareno Cuartero: Those were the days when Naic was so child-friendly, lots of trees and open spaces. Haaay, if only we could turn back the clock. Nostalgia blues. Huhuhu.

Edison Cayas Olfato: sa naic lang kau makakakita ng kalabaw ng dalawa ang ulo…hehehehe….

Wil Punzalan: ala alako tuloy pag labasan na sa hapon laro muna jan sa plaza nag aakyat sa kalabaw para sumakay panahon ng mga kaliliitan

Magirotlini Serrot: naalala ko to gusto ko lagi sumakay dito nun bata pa ako basta pag pumunta kami ng bayan gusto ko dito kagad pumunta hahaha…

Ronnie Salavaria Yan: ang kalabaw na hinahanap ng lolo ko! Mula ng umalis sya ng naic at nag punta ng GUAM pag balik nya sa pinas jan sa naic wala na ang kalabaw na yan… (pero na mis ko nga yang kalabaw na yan hihihi) Jan kami umuupo ng kadate ko habang may party sa plaza hihihi…miss you Naic!

Joie Catubo Santos: tandang tanda ko yan…jan na hulog ang ate ko…sinungay..ahahhahah

Dennis Ballos Golocino: tanda ku pa grade 3 aku s central skul..hehe..lagi kami dyan ng mga classmate ku..dalawa ulo nsa centro at ang dalawa nman ai nsa bandang kanan at kaliwa..ung basketball court dati pang may bagd sa likd ng plaza..sarap balikan..

Kasabay rin ng mga pagbabalik-tanaw ay ang pagkabuhay mula noon ng mga hiling at panawagang ibalik sa publiko ang kalabaw na may dalawang ulo:

Edna Regondola: Sana maibalik ang kalabaw na yan sa plaza. Only in Naic yata meron nyan.

Dess Bituin Api Mendoza: pwede p ky mrestore un kalabaw?

Josephaaron Dela Cuesta Tolentino: sana ibalik ulit un kalabaw n un

Rosita Sustal: ohhhh sign up pr ibalik ang kalabao n 2 ulo ^…^ i i like 2

Marina Dela Cruz: Ibalik ang kalabaw— sa plaza—

Guillermo Hebanada: san ibalik uli sa plaza ang kalabaw na 2 ulo…

Siony Balmeo Monzon: nsan na ky yan?dapat ibalik kc.wala ng nkikitang kalabaw ang bata ngayun

Rezare Poblete Lailanie: Sna ibalik kc un ang platandaan ng mga kaibigan q pag npunta cla smin d2 s naic. Sv nga nla bkit d n nila un nqqta ngaun.

Emelita Aguilar Gabayno: baka pwede ibalik na yan..

Ang bagong kalabaw na may dalawang ulo

Kaugnay ng mga panawagan, pati na rin ng layong pasiglahin pa ang turismo at pagkakakilanlan ng Naic, muling ibinalik ng pamahalaang lokal ang kalabaw na may dalawang ulo.

Mula sa orihinal na kinalagyan ng kalabaw sa entablado ng plaza, iniligay ang bagong kalabaw ngayon sa harap ng itinatayong tanggapan ng Turismo sa may gasolinahan ng Petron sa Ibayo Silangan. Ayon pa sa Facebook post ng pamahalaang lokal, “Ang istatwa ng kalabaw na may dalawang ulo na kinalakihan po ng ating mga lolo’t lola at magulang ay muli na po nating makikita.”

Ang bagong pagawang rebulto ng kalabaw na may dalawang ulo. Proyekto ito ng pamahalaang lokal at inilagak sa itinatayong tanggapan ng Turismo sa ibayo. Mula ito sa Facebook post ng pamahalaang lokal.

Ang rebulto ay ipinagawa ng pamahalaang lokal sa Capipisa sa Tanza. Dinala ito at inilagak sa ibayo noong ika-30 ng Setyembre.

Bumuhos naman ang reaksyon ng bayan sa internet sa pagbabalik na ito ng kalabaw. Ayon sa kanila:

Christine Valuz Caturay: Yeheeee balik na uli

Emmie Arenas Estacion: Very nice! Iyan ang hinahanap ko non sa plaza

Ramm Guzon: Buti nmn..yn sgisag ng NAIC. Mgnda at naitayo ulit! Galing ah

Beverly Cuyno Lobos: Wowwww……galing nmn…atleast hindi n sya kwento n lng ngayon…yeyyzzzz SALAMAT PO….

Sjoyd 雪莉: Wow ang galing. Nkktuwa po at ngbalik na cla

Lorelyn Perera: Memories yan sa plaza ng Naic .salama

Con-con Manuyag Giron: Ang galing naman balik gunita ang dalawang ulo ng kalabaw…

Jay Cayas: Natupad din ang hiling q n ibalik toh!

Cath Kate Lian: Galing nman…mkikita nrin yan ng mga anak ko.. Yan din ang plgi q tinitingnan nung bta ppo ako s my plaza..ngyon cla nmn mkakita nyan..

Brief History of Naic Civilization: 321 Years of Transformation

Sa loob ng mahabang panahon ay nasaksihan at dinanas ng Naic ang iba’t ibang pagbabago at transpormasyon.

Isang lumang larawang kuha sa Poblasyon ng Naic. Matutunghayan ang sinaunang plaza kung saan naroroon ang entabladong tinatawag na “kiosko.”

Taong 1693 nang gawin ng mga prayleng asyenda ng mga tubo at palay ang Naic, na noon ay isa lamang baryo. Pinangasiwaan at pinagmay-arian ng mga pribadong sektor at indibidwal ang buong asyenda sa mahabang panahon. Nahati ang baryo sa mga nayon na noong 1782 ay binubuo ng tatlo: ang Balete, Malamig na Tubig, at Barra (ipinagpapalagay na bahagi ngayon ng Ternate). Isang sityo ang umusbong sa bahagi ng Muzon na itinuturing na kabisera ng buong baryo noon.

Isang tagpo sa sakahang sakop ng Labac.

Isang tagpo sa sakahang sakop ng Labac.

Sa pagdami ng populasyong taal mula sa mga bayan ng Maragondon at San Francisco de Malabon (Gen. Trias ngayon) ay ganap nang itinalagang bayan ang Naic noong 1791. Sa kalapitan ng Muzon sa poblasyon ng Maragondon, napagpasyahang ilipat sa hilagang silangan ang kabayanan noong 1798, at ito na ang kasalukuyang poblasyon.

Mahigit 200 taon na ang nakalilipas, inilalarawan ang kasalukuyang poblasyon bilang maburol, magubat at masukal. Nagligaw rito ang mababangis na usa at baboy-ramo. Walang ibang maririnig sa lugar kundi ang alulong at kaluskos ng mga hayop.

Mula Muzon, mahihinuhang naganap ang isa sa mga pinakamalalaking bayanihan sa Naic. Binaklas ang mga kabahayan at kagamitan, maging ang kauna-unahang simbahan, upang buhatin ng buong bayan tungo sa kinalalagyan ng poblasyon sa kasalukuyan.

Gamit ang kamay ng mga unang taga-Naic, ginapas at hinawan ang masukal na bayan. Sumilang ang mga unang daang-tao at kalsada. Pinagtibay ang mga bahayan at simbahan sa Naic, at natunghayan sa poblasyon noong ika-18 daantaon ang pagsasabato ng mga naroroong istruktura. Ipinagawa ng Simbahan ang mga dam na pinagmulan ng patubig at bumuhay sa mga lupang sakahan.

Mula sa poblasyon ng Naic, itinindig ang simbolo at luklukan ng kapangyarihan—ang Casa Hacienda de Naic (Naic Elementary School ngayon). Nagsilbi itong himpilan ng mga prayle. Kalapit nito ang napakalaking kamarin o bodega kung saan inilalagak ang libu-libong sako ng mga palay na inaani sa buong asyenda.

313293_263411257103465_1683888700_n

Isang lumang larawang kuha mula sa Balsahan.

Mula sa poblasyon ng Naic, humaba at kumawing ang mga kalsadang nagbubuklod sa buong Naic at mga karatig-bayan. Taong 1837 nang pasimulan ang kalsadang Poblasyong Naic at Labac. Mabilis na ring nararating ang San Roque nang maitatag itong baryo noong 1876. At, bago pa naging bahagi ng Naic ang Timalan ay buhay na rin ang daang Naic-Santa Cruz de Malabon (Tanza ngayon) noong 1891. Patuloy na pinatag ang maraming bahagi ng bayan upang hindi lamang maging daanan ng mga tao, kundi maging ng mga alagang hayop gaya ng kalabaw, baka at kabayo. Ang paglalakbay sa Naic na karaniwang sa pamamagitan lamang ng tubig, sa mga byaheng Balsahan at Bancaan o Sapa at Bucana, umabot na sa tagpong binubuhay na rin ng mga paragos, karitela, at paglaon ay kalesa.

Ang pinag-isang kapangyarihan ng Simbahan at Pamahalaan noong Pananakop ng Espanya ay pinaghiwalay nang sakupin ang Pilipinas ng Amerika. Pinasigla ang mga pampublikong paaralan at ipinakilala ang konsepto ng halalan. Pinaunlad ang sistema ng komunikasyon sa pamamagitan ng paglalagay ng post office sa munisipyo.

Samantala, ang sukdol-lawak na asyenda ng Naic ay ipinamahagi ng pamahalaang kolonyal sa mga magsasaka. Mula noon, dumami sa Naic ang may kakayahang mag may-ari ng mga lupa sa bayan.

Higit pang nagbilis ang daloy ng mga tao at kalakal nang buksan bandang 1906 ang tren na nag-ugnay sa Naic at Paco, Maynila. Sa ganito nabuo ang mga tawag sa Naic na Tramo at Estacion.

149446_222858804492044_5740765_n

Isang tagpo sa halalang bayan noong 2007.

Naantala ang pagsulong ng Naic nang sumiklab ang Ikalwang Digmaang Pandaigdig. Nawasak ang mga tulay, simbahan at ilang establisyamento matapos paulanan ng bomba ang bayan. Nagmistulang ghost town ang Naic matapos itong lisanin ng mga mamamayan.

Mula sa kaguluhan, unti-unting bumangon ang bayan. Matapos ang gyera, tatlo ang itinuturing na mga pangunahing tindahan sa Naic, na pag-aari lahat ng mga Intsik—ang tablerya ng mga Tua, ang mamihan ng mga Chuson, at ang sari-sari ng mga Dy. Kapagdaka ay pinasigla ang pamilihang bayan na tagpuan ng mga nasa matataas na bayan at mabababang bayan ng lalawigan.

Sa serbisyo ng Communication and Electricity Development Authority o CEDA, dumaloy ang kuryente sa Naic. Nagliwanag ang mga bahayang dati ay pinaaandapan lamang ng mga peruk-perok at gasera. Sumilang ang mga negosyo gaya ng bangko sa pagbubukas ng Rural Bank noong 1956; sinehan, sa pagbubukas ng Dalisay Theater noong 1957; bukod pa ang mga lokal na negosyo gaya ng mga patahian, panaderya, botika, klinika at kung anu-ano pa.

Liga ng basketball sa Munting Mapino.

Kaagad na ipinatayo ang Western Cavite Institute (Western Colleges ngayon) noong 1945. Sinundan ito ng Cavite Community Academy noong 1946. Nadagdagan ang mga pribadong paaralan nang itayo ang Immaculate Concepcion School noong 1977. Hindi naman na kinailangang lumayo ng mga taga-Naic na hangad magtapos sa pag-aaral nang maitindig ang pampublikong Cavite School of Fisheries (Cavite State University Naic ngayon) noong 1961. Ilang dekada ang lumipas, pinalawak ang pampublikong edukasyon sa Naic sa pagbubukas ng mga pambansang matataas na paaralan sa iba’t ibang baryo ng bayan gaya sa Halang, Labac, Bucana Sasahan at Sabang.

Ang mga kabataan, na bago pa nahumaling sa mga DOTA at Clash of Clans, ay may mga magulang, lolo at lola na una nang inaliw ng mga larong palosebo, akyatan sa puno, tumbang preso, habulan at taguan. Bago pa ang Facebook at internet ay nagpasabik na noon ang mga pocketbook at komiks na subaybayin at wakasan. Bago pa ang mga 7-11, Jollibee, McDonald’s at Red Ribbon ay binusog na ang Naic ng Choleng’s mamihan at Rochelle’s Restaurant. At, bago pa kuminis at gumanda sa mga filter ng Camera 360 at Instagram ay una nang nariyan ang mga sikat na Jossie’s Beauty Salon at Olga’s Beauty Parlor.

179964_228092183968706_1368690669_n

Pagdiriwang sa Naic ng Araw ng Kalayaan noong 2008.

Ang transpormasyon ng Naic ay mababanaag sa mga pinagdaanan nitong pagbabago sa pananampalataya, pulitika, heograpiya, kalakalan, komunikasyon, transportasyon, edukasyon, kultura, at mga mamamayan.

Ang sulyap na ito sa 321 taon ng mga pagbabagong sinuong ng Naic ay palatandaan lamang na sumisigla at nagbabago tungo sa pagsulong ang bayan.

Sources:
Cavite Studies Center Archive
Naic Cavite Online Archive

Typhoon Glenda leaves Naic in state of calamity

Tagpo sa Tulay ng Kay-Alamang habang binabayo ng hangin ni bagyong Glenda na nasa 120kph ang bayan ng Naic.

Matapos ang may sampung oras nang umaalulong at nagngangalit na hanging dala ng bagyong Glenda sa Naic, naiwan ang buong bayan na halos paralisado.

(Basahin ang paghahanda ng Naic para sa bagyong Glenda).

Pananalasa ng bagyong Glenda sa Naic

Gabi pa lamang ng Martes (Hulyo 15) ay laman na ng mga balitaan ang pagtataas ng babala hinggil sa bagyo. Alas-onse ng gabi, tuluyan nang napabilang ang Cavite sa signal number 3. Inaasahang direktang dadaanan ng bagyo ang Cavite sa mga susunod na oras.

Bandang alas-dos ng madaling araw, Miyerkules na (Hulyo 16), nagising ang marami at nagsimulang mangamba ang mga nanatiling gising nang magparamdam na si Glenda. Sumisipol ang hangin nito na naririnig sa iba’t ibang dako ng Naic. Kasunod ng pangamba ay nanalangin ang marami habang nasa kani-kanyang bahay—sa mga kanayunan, kabukiran, pangisdaan, kabayanan, at mga kasuluk-sulukan ng Naic.

Hindi na nakatulog ang marami nang ang umaandap at numinipis na daloy ng kuryente ay tuluyang nawala pagsapit ng pasado alas-tres. Isa na ito sa mga pinakamadidilim na gabi para sa mga taga-Naic. Nagpamalas ng higit pang lakas si Glenda habang naghahari ang karimlan sa bayan. Sa bawat oras na lumilipas ay tila higit pang lumalakas ang hanging dala ng bagyo. Sa mga ulat, tinatayang nasa 120kph ang hanging inihambalos ng bagyo sa Naic. Hindi na lamang sumisipol ang bagyo, inilarawan na ng ilan ang hangin bilang umaalulong.

Sa pagngangalit ng hangin, kasabay na maririnig ang kung anu-anong bagay na inililipad, inihahampas at iwinawasiwas nito. Sa mga kalampag ay maririnig ang ingay ng tila inihataw o inilaglag na timba, tangke ng tubig, yero, alulod, sanga ng puno, palapa ng niyog, buko, tarapal, bintana, at kung anu-ano pa. Habang hindi tiyak ng marami ang delubyo sa dilim, liwanag ng umaga na lamang ang hinihintay ng lahat. Isa na rin ito sa mga pinakamahahabang madaling araw ng mga taga-Naic.

Habang bumabayo ang hangin, tinanggap ng Naic Cavite Online (NCO) ang ulat na walang humpay na ang pagpapatunog ng sirena sa Munting Mapino. Ilang bahay na umano ang buung-buong nilamon ng dagat roon. May ulat ding lumikas na sa isang paaralan ang mga taga-Bucana Sasahan.

Bumagsak ang isang puno ng mangga sa ilang silid-aralan ng Naic Elementary School.

Bumagsak ang isang puno ng mangga sa ilang silid-aralan ng Naic Elementary School.

Nag-aangatan na ang bubong ng ilang kabahayan, habang yaong yari sa magagaang na materyales ay agad nang sinalimpad. May ganitong tagpo sa kabayanan—sa mga kalye ng Gomez, Pelaez at Rizal. May ganito ring tagpo sa mga baryong Bagong Kalsada, Muzon, Malainen at Halang.

Unang oras pa lamang ng bagyo, humapay na ang mahihinang puno gaya ng mga papaya at saging. Iisa ang direksyon ng mga humilig na puno ng saging sa kahabaan ng Sapa at Timalan. Pinakikinggan ng ilan ang langitngit ng mga puno malapit sa kanilang mga bahay. Nabiyak ang isang malaking puno ng mangga sa Naic Elementary School. Habang nanatiling nakatindig ang kalahati nito, bumagsak naman ang kalahati pa sa mga bagong silid-aralan sa eskwelahan. Higit namang mas malaki ang puno ng mangga na buung-buong nabuwal sa buhangin at bumagsak sa kantina at home economics building ng Bancaan Elementary School. Nabuwal din ang matandang puno ng himbabao sa entrada ng Cavite State University Naic (CvSU Naic) at idinamay ang katabing poste ng kuryente. Nangabali ang malalaking sanga at yumukod ang malaking punong nasa tuktok ng Sapa Public Cemetery. Natipak naman ang sementadong lupa na pinagtataniman ng nabunot na puno sa harap ng Everlasting Cemetery. Karaniwan sa halos lahat ng panig ng Naic ang pagkabuwal ng mga puno at poste ng kuryente. Itinago ng karimlan kung papaano nabuwal ang mga puno sa kahabaan ng Calubcob hanggang Palangue, pati na sa Molino at Sabang.

Tumambad ang pinsala ni Glenda

Apat na oras nang humahagupit ang hanging dala ni Glenda. Dala ng puyat at takot ay pagod na ang marami sa Naic. Gayunman, tila hindi pa nauubos ang lakas ng bagyo. Lumiliwanag na at tumatambad na ang lawak at tindi ng pinsala ni Glenda.

Mula sa mga siwang ng bintana ay matutunghayan ang nagkalat na mga dahon at sanga sa daan. May ilang yerong nagkalat. Sa kapitbahayan ay makikita ang naglambiting mga pansol at alulod, natumbang mga antenna, at nangabasag na mga paso ng halaman.

Bago tuluyang humupa ang hangin pasado alas-syete ng umaga, nagpamalas pa ng nag-ibayong lakas si Glenda. Sa siwang ng isang bintana ay makikita ang isang babae sa Kanluran na nakabitin sa pamakuan ng kanyang bahay, tila nakikipag-agawan kay Glenda na iniaangat naman ang kanyang bubungan. Naglaho si Glenda at bumitiw na sa pamakuan ang taga-Kanluran.

Pumayapa ang hangin. Nawala ang ulan at manaka-naka na lamang ang pag-ambon. Sa unang pagsisiyasat ng NCO, natunghayan ang pinsala ng bagyo sa kabayanan. Basag ang ilang ilaw sa liwasan. Wasak ang pansol ng covered court. Bumagsak at nabasag ang imahe ng isang anghel na nasa isang poste sa harap ng simbahan. Bumukas ang bintana ng maliit na simboryo, o iyong mala-dome sa tuktok ng simbahan.

Basag ang isang imahe ng anghel sa simbahan ng Naic matapos itong ilaglag ng hangin ng bagyo.

Basag ang isang imahe ng anghel sa simbahan ng Naic matapos itong ilaglag ng hangin ng bagyo.

Hindi nakaligtas ang mga signboard ng iba’t ibang establisyamento. Basag at bumagsak ang signage ng MCYL Resto Bar. Nalaglag din ang sign board ng McDo sa drive thru nito. Napahiga naman ang mahabang signage ng Eastwest Bank. Isa rin ang ganitong tagpo na karaniwang matutunghayan sa Naic.

Bumigay naman ang ilang pader at bakod dahil sa lakas ng hangin o kaya ay nabagsakan ng mga punong nabuwal. Halimbawa nito ang natibag na pader sa kanto ng Luna, ang nagpira-pirasong adobeng bakod sa Jocson, at ang bakal na bakod sa gilid ng Tulay ng Kay-Alamang.

Sa patuloy na pag-iikot ng NCO, natunghayang natiklap ang mga yero sa likod ng kiskis sa Zamora. Sa Burgos naman ay naabutan ng NCO ang mga kalalakihang tulung-tulong na kinakalas ang isang buong bubong ng garahe, kasama ang pamakuan nito, na bumalandra sa mismong kalye.

Patuloy na tinanggap ng NCO ang mga ulat ukol sa pagbabaha sa Labac. Naglampas tuhod na rin umano ang baha sa may Bancaan. Isang van pa sa Bancaan ang nabagsakan ng puno. Sinalimpad ang ilang bubong sa court ng huling baryong nabanggit. Basag ang mga salaming bintana sa isang gusali ng CvSU Naic. Wasak ang ilang bubong sa San Roque Elementary School. Ilang museleo sa sementeryo sa San Roque ang nasira.

Karaniwan ding tagpo ang pagwawalis ng mga tao sa daan. Tumpuk-tumpok ang naiipong mga dahon. Tinataga ang malalaking punong humarang sa daan. Hinahanap at ibinabalik pauwi ng mga tao ang nilipad nilang mga yero. Kabi-kabila ang pukpukan upang kumpunihin ang mga nasira at mapagtibay pa ang mga bahay.

Habang inaakala ng maraming tapos na ang bagsik ni Glenda, nanumbalik ang pangamba nang bandang alas-nwebe ay lumakas na naman ang hangin. Nagdilim muli ang kaulapan at bumuhos ang malakas na ulan.

Nagbalik si Glenda. Inabot ng bagsik nito ang lupon ng NCO na nangangalap ng ulat sa bayan. Mula sa mga kalye ng Ibayo Silangan, Gomez, Pascual Poblete at Capt. C. Nazareno ay kitang-kita ng NCO kung papaano itinutulak ng hangin ang mga nakaparadang tricycle; napupunit ang may mga pilas ng tarpaulin; kumakalampag ang mga yero; nagbaligtaran ang payong ng mga nasa daan; at nagsikubli sa mga ligtas na lugar ang ilan pang inabutan ng ikalwang bagsik ni Glenda. May mga sandaling walang makikita sa paligid kundi ang namumuting ulan na pinaiikut-ikot at isinasaboy ng hangin kung saan-saan.

Bumalandra sa Burgos ang buong bubong at pamakuan ng isang garahe. Bandang alas-syete na ng umaga nang liparin ito ng hangin.

Bumalandra sa Burgos ang buong bubong at pamakuan ng isang garahe. Bandang alas-syete na ng umaga nang liparin ito ng hangin.

Ligtas na nakabalik pauwi sa kani-kanyang bahay ang nag-ikot na grupo ng NCO. Humahagupit pa rin si Glenda. Tila hindi nauubos ang ulat na tinatanggap ng NCO mula sa iba’t ibang panig ng bayan. Bago mag-alas-diyes, sinasabing nag-high tide at binaha na rin maging ang Balsahan. Kasabay ng rumaragasang tubig sa ilog ang mga kawayan at iba pang uri ng punong nabuwal mula sa mas matatatas na lugar.

Mga bakas ng bagyo

Tanghali na nang tuluyang iwan ni Glenda ang Naic. Subalit ilang oras at araw na ang nakalilipas ay ramdam pa rin ang hagupit at nagkakawing-kawing pang sulirianing iniwan nito.

Sa pagkawala ng kuryente ay labis na nalimitahan ang galaw ng mga taga-Naic. Humina ang supply ng tubig mula sa Nawascor. Hindi rin makahigop ng tubig ang mga gumagamit ng pambombang de-motor. Karaniwang tagpo ang naghahabang pila upang makaigib ng tubig-poso.

Unti-unting naiiga ang baterya ng mga cellphone dahil sa kawalan ng kuryente. Ramdam din ang paghina ng signal ng lahat ng network providers at may mga pagkakataong hindi makatawag o text, at nahuhuli ang dating ng mga ipinapadalang mensahe. Bagsak din ang linya ng Globe landline. Hindi rin mapagana ang internet connections. Iilan na lamang ang nakapag-iinternet, kalimitan ay iyong mga gumagamit ng portable.

Sa unang araw ng bagyo, nasa 90% ng komersyo sa Naic ang paralisado. Sarado ang halos lahat ng establisyamento sa Naic, maliban sa ilang malalaking negosyo gaya ng McDo, Jollibee at 7-11. Generator ang bumuhay sa ilang nagbukas kinabukasan. Gayunman, natunaw na ang mga ice cream. Walang fruit shake sa ilang restaurant. Wala pa ring computer shops. Kinukulang ang mga tinapay, maging kandila, at naghahaba ang pila sa mga gasolinahan. Ang ilang water stations, nagbenta ng kanilang tubig sa halagang 40 pesos mula sa dating 25 pesos. Ipinatong umano nila ang gastos sa krudo ng generator nilang ginagamit. Apektado maging ang mga kubrador ng small town lottery (STL) dahil hindi gumagana ang de-kuryenteng pambola ng STL. Pinakamabenta ang nagbukas na charging stations kung saan 10 hanggang 20 pesos ang bawat oras na pa-charge ng anumang gadget. May isa sa Luna, at may isa sa Rosie’s Mall.

Bumagsak ang matandang puno ng himbabao at dinamay nito ang poste ng Meralco malapit sa CvSU naic.

Bumagsak ang matandang puno ng himbabao at dinamay nito ang poste ng Meralco malapit sa CvSU naic.

Apektado rin ang agrikultura matapos malunod ang maliliit na pananim. Nasira ang magugulang na sanang bunga at halaman. Napilitang anihin ang mga gulay na wala pa sa panahon ng pag-aani. Hindi rin makapag-ayos agad sa bukid ang mga magsasaka dahil inuuna nilang ayusin ang mga bahay na giniba ng bagyong Glenda. Nasira rin ang ilang bangka ng mga mangingisda sa Balsahan. Wala pa ring makalaot hanggang sa kaninang umaga dahil malalaki pa rin ang alon sa dagat.

Hanggang sa Huwebes (Hulyo 17) ay hindi pa rin maayos ang panahon sa Naic. Maya’t mayang nag-iiba ang panahon. Sali’t salitan ang araw at ulan.

Sa mga nabanggit na tagpo ng pananalasa ng bagyong Glenda, kahawig sa ibang bayan at lungsod sa Cavite, kaagad na idineklara ng Kapitolyo ang State of Calamity sa lalawigan. Hanggang sa araw na ito, dalawang araw makalipas ang bagyo ay wala pa ring pasok sa lahat ng antas ng paaralan.

Sa pinakahuling ulat, nagkakuryente na sa Naic bandang alas-dos at kalahati ng hapon. Gayunman, halos ang kabayanan lamang ang nasuplayan ng kuryente at patuloy na nananatiling lukob ng dilim ang maraming baryo. Nagsagawa rin ng relief operation ang Kapitolyo ngayong araw sa Naic.

Naic parks, streets, buildings get makeover

Milyun-milyong piso ang tinatayang ginugol at patuloy na ginugugol ng pamahalaang lokal para sa mga pagawaing bayan ngayong 2013.

Ang kasalukuyang anyo ng binagong Lovers' Park (ABC Hall) sa poblasyon ng Naic.

Ang kasalukuyang anyo ng binagong Lovers’ Park (ABC Hall) sa poblasyon ng Naic.

Habang ang unang yugto ng taon ay nasa ilalim pa ni Mayor Edwina Mendoza, ang paglalagay ng CCTV camera sa poblasyon ang maituturing na isa sa mga natatanging pagbabago sa kabayanan. Matutunghayan din sa administrasyong Mendoza ang pagpapatuloy ng mga proyektong pagawain sa mga baryo at ilang kanayunan.

Bakas na bakas naman sa panunungkulan ni Mayor Junio Dualan ang pagbabagong mukha ng poblasyon dahil sa pagsasabagong-anyo ng Lovers’ Park o higit na kilala bilang ABC Hall. Pinasimulan ang pagawain noong ika-4 ng Nobyembre at inihabol matapos hanggang pistang bayan. Sa mga ulat ni Mayor Junio Dualan sa Naic, sinabi niyang ilalapit o ihahalintulad sa disenyo ng simbahan ang bagong bihis na Lovers’ Park. Paraan umano ito ng pamahalaang lokal upang maganyak pa ang mga turista na dalawin ang bayan.

Bahagi pa ng mga ulat ni Mayor Dualan, isinagawa o di kaya ay nakalinya na umano ang pagsesemento ng daan sa Ibayo Silangan patungong palengke, pagpapagana sa grand central terminal, paglilipat ng isang gusali ng pamilihang bayan sa loob ng terminal, multipurpose hall sa Bucana Elementary School, mga silid-aralan sa Sabang Elementary School, dalawang silid-aralan din sa isang paaralan sa Villa Apolonia, pag-aaspalto sa poblasyon, pagsesemento ng daan sa Kalye Seaman sa Bancaan, pagpapaayos sa plaza, pagpapalapad ng daan sa Sabang at Malainen, at pagbabagong mukha ng munisipyo upang makatawag pa ng ibang mga magnenegosyo.